So I Tell You, You Are Peter And I Will Build "My Church" to this Rock and the Power of Death Will not be able to Defeat My Church. I Will give You The Keys Of the Kingdom of Heaven, When You Take Judgment Here on Earth,That Judgment Will be God Judgment, When You Promised Forgiveness here on Earth, that Forgiveness will be done Forgiveness.(Easy to Read Bible) MATEO 16:18-19

Sunday, June 3, 2012

Ang Paglalang ug 'Test Tube Baby' (Unang Bahin)

 ni:Father Ramon Oncog
(hinikay ni:Bro.Allan O.Salada)

PANGUTANA: 

Maayong hapon, Padre. Supak ba sa pagtulon-an sa Simbahan o dili ba ang dako nga tinguha sa usa ka magtiayon nga makaanak pinaagi sa paglalang sa bata diha sa test tube? – 09NNNNNN872

TUBAG: (Unang Bahin)

Ikatingala ang imong pangutana saglit nangayo kag kasayuran mahitungod sa usa ka sitwasyon nga dili kasagarang nahitabo dinhi sa atoa. Hinoon, mas daghan ang mga kaso nga ingon niini didto sa gawas sa nasud, ug duna tingali kitay nailhan nga midangop sa maong proseso nga imong giingon. Busa, hisgotan nato kini. Niining unang bahin sa akong tubag, atong sutaon unsa ang proseso nga imong giingon o unsa kining giingon nga paglalang ug test tube baby. Sa sunod Domingo pohon, hisgotan nato ang baruganan sa Simbahan mahitungod niini.

Ang paglalang ug test tube baby naila usab sa ngalan nga “in vitro fertilization”. Ang pulong “in vitro” nagpasabot ug “sulod sa bildo nga sudlanan” diin pagahimoon ang paglalang ug bata. Ang mahitabo mao nga ang babaye inyeksyonan ug “hormones” aron pag-apura sa iyang obaryo (ovary) sa paghimo ug itlog o ova (oocyte). Mga 30 ka itlog ang mahimo niini.

Unya, uban sa giya sa ultrasound, isuksok sa kinatawo sa babaye ang taas nga dagom aron sa pagpupo niining mga itlog. Ang mga itlog ibutang sulod sa bildo nga sudlanan diin sagulan kini sa semilya sa iyang bana (sperm). Ang semilya sa lalaki gikuha pinaagi sa pag-lulu o masturbation. Apan, kun adunay diperensya ang semilya sa bana, ang semilya kuhaon gikan sa laing lalaki nga gitawag ug donor. Mao usab ang buhaton kun adunay diperensya sa itlog sa babaye. Ang semilya sa iyang bana, adto isagol sa mga itlog sa lain nga babaye nga gitawag gihapon nga donor kansang obaryo gitandog sumala sa pamaagi nga nahisgotan sa unahan.

Ang pagkahiusa sa mga itlog sa babaye ug sa semilya sa lalaki moresulta ngadto sa mga 20 ka mga embryo. Hinumdumi nga ang embryo dili lang simple nga dugo o tisyu kondili mao kini ang unang ang-ang sa kinabuhi sa tawo. Lain na kining tawo, laing binuhat. Sa proseso sa IVF, ang mga embryo patuboon sa bildo nga sudlanan balig 7 ka adlaw diin kadtong mga luya mamatay ug mahibilin ang mga lig-on.

Human niini, pilian ang nahibilin nga mga lig-ong embryo, ug ang mga napilian itanum sa taguangkan (uterus) sa asawa. Usahay, adto sa taguangkan sa laing babaye itanum ang mga binhi. Ang maong babaye giila nga maoy surrogate mother. Ang ubang mga embryo nga wala mapili nga ipaturok sa taguangkan sa inahan, tagoan sulod sa usa ka freezer hangtud nga sa kadugayan mamatay ra sila ug ilabay; ang uban pa gayud, i-donate sa research (hinoon, nahimo kini nga negosyo karon sanglit adunay may palit uban niini). Sa research, kining mga embryo pagapatyon o mamatay panahon sa mga ekspiremento.

Karon, sa proseso sa IVF, dili lang kay usa ra kundili daghang embryo ang itanum sa taguangkan sa babaye. Tuyoon kini kay unyag kun usa lang ka embryo ug unya mamatay kini, nan mopalpak ang proseso. Apan, unsay mahitabo kun mabuhi ang tanang embryo? Moresulta kini ngadto sa daghang mga fetus sulod sa taguangkan ug unya mahitabo ang gitawag nga multiple births diin daghan ang ihimugso nga anak. Apan, kining sitwasyona, diin ang mga bata maghuot sulod sa taguangkan, nagbutang ngadto sa peligro sa kinabuhi sa babaye. Mao kana nga ang kasagarang buhaton mao nga patyon ang ubang mga binhi pinaagi sa pag-inyeksyon sodium chloride sa ilang kasingkasing. Maot man patalinghogan nga gipatay sila, mao nga gitawag kining bahina sa proseso sa IVF nga fetal reduction aron mas nindot paminawon sa dalunggan.
Hinaot nasabtan ang kangilngig sa proseso sa IVF. Ang maong pagsabot gikinahanglan aron usab masabtan ang baruganan sa Simbahan mahitungod niini nga atong sayran pohon.
  
Ang Paglalang ug 'Test Tube Baby' (Ikaduhang Bahin)

PANGUTANA: 

Maayong hapon, Padre. Supak ba sa pagtulon-an sa Simbahan o dili ba ang dako nga tinguha sa usa ka magtiayon nga makaanak pinaagi sa paglalang sa bata diha sa test tube? – 09NNNNNN872


TUBAG: (Ikaduhang Bahin)

Niadtong miaging Domingo, atong gibatbat ang proseso sa paglalang ug test tube baby. Importante nga masabtan ang maong proseso aron masabtan usab nato ang pagsupak sa Simbahan batuk sa mao gihapong proseso. Kadtong nalipat sa pagbasa sa unang bahin niining akong tubag dinhi sa atong basahon sa parokya, mahimo nga mobasa niini sa Notes sa akong Facebook.

Ang baruganan sa Simbahan mahitungod sa IVF gisumada sa parapo 2377 sa Catechism of the Catholic Church: “Techniques involving only the married couple (homologous artificial insemination and fertilization) are perhaps less reprehensible, yet remain morally unacceptable. They dissociate the sexual act from the procreative act. The act which brings the child into existence is no longer an act by which two persons give themselves to one another, but one that entrusts the life and identity of the embryo into the power of doctors and biologists and 
establishes the domination of technology over the origin and destiny of the human person. Such a relationship of domination is in itself contrary to the dignity and equality that must be common to parents and children. Under the moral aspect procreation is deprived of its proper perfection when it is not willed as the fruit of the conjugal act, that is to say, of the specific act of the spouses' union. Only respect for the link between the meanings of the conjugal act and respect for the unity of the human being make possible procreation in conformity with the dignity of the person.”

Matud pa sa maong parte sa Katekismo nga arang-arang na lang kun sa proseso sa IVF, ang gigamit mao mismo ang itlog ug semilya gikan sa bana ug asawa, ug wala sila modangop ug usa ka donor o surrogate parent. Apan, nagpabilin kini nga dili makatarunganon. Dili kini makatarunganon sanglit ang pag-inyeksyon ug hormones sa babaye nagbutang kaniya sa peligro. Gitawag kining bahina sa proseso sa IVF nga superovulation, ug dunay mga babaye nga namatay tungod niini. Lain pa, kasagaran, ang semilya sa lalaki gikuha man pinaagi sa pag-masturbate, usa ka buhat nga dili usab ensakto sumala sa moralidad.

Lain pa gayud, sumala na sa atong gihisgotan sa miagi, ang proseso sa IVF naglakip ug mga lakang nga nagkutlo sa kinabuhi sa tawo sa kasugdanan niini Naglakip kini ug mga lakang diin adunay mga human embryo nga mamatay o pagapatyon. Ang Simbahan nagtudlo nga ang tawo kinahanglan nga respetohan sugod sa iyang pagkahimugso. Kay kanus-a man diay siya gipahimugso? Kanus-a man magsugod ang iyang kinabuhi? Kanus-a man nato matawag ang tawo nga siya tawo? Sugod niadtong 1883, ang syensya sa Human Embryology nagtug-an nga ang kinabuhi sa tawo masugod sa dihang mahiusa ang itlog (ovum) sa babaye ug ang semilya (sperm) sa lalaki o “at the moment of fertilization”. Busa, sugod niining gutloa, bisan kun siya embryo pa, ilhon ang iyang katungod isip tawo. Ang nanguna niining maong mga katungod mao ang katungod sa pagpakabuhi.

Sa katapusan, ang Simbahan nagtudlo nga sumala sa panglantaw sa moralidad, ang paglalang ug bag-ong kinabuhi kinahanglan nga resulta gikan sa usa ka kaminyoon diin ang bana ug asawa mohatag sa ilang kaugalingon ngadto sa usag-usa pinaagi sa buhat sa gugma sa mga minyo. Sanglit gikapsan man kita sa espasyo, ato kining hisgotan ug dugang sa sunod Domingo diin mangutana usab kita: Dili ba diay pabor sa kinabuhi ang Simbahan nga mosupak man siya sa tinguha sa magtiayon nga makabaton ug anak pinaagi sa IVF? Unsay ikasulti sa Simbahan sa mga magtiayon nga midangop sa proseso sa IVF? Nakasala ba sila? Unsay paglaum nga ikadalit sa Simbahan alang sa mga magtiayon nga gusto apan galisud pagbaton ug anak? Atangi ang diskusyon sa sunod semana....
  
Ang Paglalang ug 'Test Tube Baby' (Ikatulong Bahin)

PANGUTANA: 

Maayong hapon, Padre. Supak ba sa pagtulon-an sa Simbahan o dili ba ang dako nga tinguha sa usa ka magtiayon nga makaanak pinaagi sa paglalang sa bata diha sa test tube? – 09NNNNNN872

TUBAG: (Ikatulong Bahin)

Sa usang Domingo, atong gibatbat ang mga proseso sa IVF (in vitro fertilization), ug sa miaging Domingo, atong gisugdan paghisgot ang pagsupak sa Simbahan mahitungod niini. Una, miingon kita nga supak sa moralidad ang IVF tungod kay ang proseso sa superovulation diin inyeksyonan ang babaye ug daghang hormones nakapabutang kaniya sa dakong peligro. Ikaduha, ang pagkuha sa semilya sa lalaki pinaagi sa paglulu usa usab ka immoral nga buhat. Ikatulo, ang proseso naglakip ug mga lakang diin mamatay o patyon ang mga human embryos.

Ikaupat ug sa katapusan, miingon kita nga sayup ang IVF tungod kay sumala sa panglantaw sa Kristohanong moralidad, ang paglalang ug bag-ong kinabuhi kinahanglan nga resulta gikan sa usa ka kaminyoon diin ang bana ug asawa mohatag sa ilang kaugalingon ngadto sa usag-usa pinaagi sa buhat sa gugma sa mga minyo. Ang anak bunga sa gasa sa kaugalingon sa magtiayon ngadto sa usag-usa. Kay bunga man, dili kini mapugos. Dili kini direkta nga produkto sa ilang kabubut-on. Oo, mahimo kita mogama ug mobuhat ug mga butang. Apan, wala kita maghisgot ug butang. Naghisgot kita ug nilalang – tawo nga adunay dungog (dignity) nga sama atoa. Mao man gani nga adunay nilain nga terminolohiya ang paglalang ug tawo – procreation. Kini nga pulong gigamit lamang sa pagpasabut sa paagi giunsa pagpasanay sa tawo. Ang mga mga tanom ug mga mananap mo-reproduce [sidecomment: kanang gitawag ug reproductive health angay lamang kanila], ang tawo, sa ilang kabahin, mo-procreate. Nagtawag kini sa atong atensyon ngadto sa realidad nga ang Dios adunay kalabutan sa paglalang sa matag tawo ilabi na diha sa pagbuhat sa iyang kalag. Apil sa iyang diosnong pagbuot nga ang matag bata malalang pinaagi sa buhat nga nagpadayag sa paghigugma sa magtiayon alang sa usag-usa. Dili diay kita makaingon nga ang pagbaton ug anak usa ka katungod o right (cf., CCC, 2378). Mahimo ang magtiayon nga mangandoy ug anak, apan dili sila angay nga mo-“gama” ug anak o magpa-“gama” sa uban.

Unsay ikasulti nato mahitungod sa mga bata nga nalalang pinaagi sa IVF? Opkors, ang tanang bata, bisan giunsa pa sila paglalang, gihigugma sa Dios, ug busa angay usab nato higugmaon. Apan, dili usab nato ilimod nga adunay mga immoral nga mga paagi sa paglalang ug bata. Apil niini ang premarital sex, pagpanapaw o adultery, rape, incest ug IVF.

Unsay ikasulti nato mahitungod sa mga magtiayon nga midangop sa IVF? Ang palalang ug bata pinaagi sa IVF usa ka emosyonal kaayo nga isyu. Tungod niini, ang mahitabo kasagaran mao nga mawala ang ang gitawag nato nga objectivity. Kasagaran sa mga magtiayon nga midangop sa IVF anaa sa sayup o wala mahibalo sa piho nga baruganan sa Kristohanong moralidad, busa dili kita makahusga nga sad-an sila.

Aduna bay paglaum alang sa mga magtiayon nga wala makabaton ug anak? Ang Simbahan nagdaseg sa dugang pagtuon subay sa mga prinsipyo sa moralidad aron matubag ang problema sa pagka-dili makapanganak (cf. CCC, 2375). Pagkakaron, ang napamatud-an nga mas epektibo nga alternatibo sa IVF mao ang NaPro Technology (Natural Procreative Technology) nga nadiskobre ni Dr. Thomas Hilgers. Matud pa sa ilang website: Unlike common suppressive or destructive approaches, 

NaProTECHNOLOGY works cooperatively with the procreative and gynecologic systems. When these systems function abnormally, NaProTECHNOLOGY identifies the problems and cooperates with the menstrual and fertility cycles that correct the condition, maintain the human ecology, and sustain the procreative potential.”  Dili ako sigurado kun duna bay doctor nga nagpraktis niini dinhi sa Pilipinas. Sa laing bahin, dili man gyud tanang magtiayon ang possible nga makaanak. Mahimo nila ipadayag ang ilang pagkamabungahon pinaagi sa laing mga paagi, sama sa: pagpalawom sa ilang gugma sa usag-usa, pagsagop ug mga bata sa lain, pagkamaabiabihon, paglantaw sa kaayohan sa mga pag-umangkon ug mga kinugos sa bunyag ug uban pa. Matud pa sa parapo 2379 sa CCC: “The Gospel shows that physical sterility is not an absolute evil. Spouses who still suffer from infertility after exhausting legitimate medical procedures should unite themselves with the Lord's Cross, the source of all spiritual fecundity. They can give expression to their generosity by adopting abandoned children or performing demanding services for others.”