So I Tell You, You Are Peter And I Will Build "My Church" to this Rock and the Power of Death Will not be able to Defeat My Church. I Will give You The Keys Of the Kingdom of Heaven, When You Take Judgment Here on Earth,That Judgment Will be God Judgment, When You Promised Forgiveness here on Earth, that Forgiveness will be done Forgiveness.(Easy to Read Bible) MATEO 16:18-19

Friday, July 6, 2012

Love ko, Paryente Ko


ni:Fr.Ramon Oncog
(hinikay ni: bro.A.S.)


Pangutana: 

Maayong adlaw, Padre. Mangutana ko kay daghan na man gud ang nagbuhat ani. Sayup ba ang makigrelasyon ug paryente? 

Tubag:

Sa akong hunahuna, ang buot nimo ipasabot ug “makigrelasyon” mao ang paghigugma sa kadugo uban sa posibilidad sa pagpakasal. Busa, tugoti ako sa paghisgot mahitungod ug upat ka babag (impediment) sa kaminyoon: (a) impediment of consanguinity, (b) impediment of affinity, (c) impediment of public propriety, ug (d) impediment of legal adoption.
Mahitungod sa impediment of consanguinity, ang unang parapo sa canon 1091 sa 1983 Code of Canon Law nag-ingon: “Marriage is invalid between those related by consanguinity in all degrees of the direct line, whether ascending or descending, legitimate or natural.” Ang ikaduhang parapo sa mao gihapong canon nag-ingon: “In the collateral line, it is invalid up to the fourth degree inclusive.” Ang buot ipasabot ug “consaguinity” mao ang pagka-kadugo. Ang direkta nga kadugo, sa bisan unsa nga degree, dili mahimo nga magminyoay. Pananglitan, ang lolo dili makaminyo sa iyang sungay o sungkod bisan pa kun layo na sila tungod kay sila direkta niya nga kadugo. [Opkors, dili usab tingali kini mahitabo tungod usab sa gintang sa edad.] Sa laing bahin, kun maghisgot kita ug pagka-kadugo sa abay (collateral) nga linya, dili mahimo nga magminyo ang kadugo hangtud sa fourth degree. Ang gibasehan sa pagkwenta sa balaod mao ang Roman law. Pero, sa inato nga pagkasulti, ang buot ipasabot mao nga dili mahimong magminyo ang isigka-igsoon (second degree), uyoan/iyaan ug pag-umangkon (third degree) ug mga first degree cousins (fourth degree). Hinoon, ang Obispo mahimong mohatag ug dispensation sa impediment of consanguinity in the third and fourth degree. Kun lapas na sa first degree nga pagka-ig-agaw, walay problema sa balaod ang pagminyo, bisan pa kun tingali daghan sa atong katigulangan moyam-id niini.
Ang impediment of affinity binase sa usa ka valido nga kaminyoon. Kabahin niini, ang canon 1092 nag-ingon: “Affinity in any degree of the direct line invalidates marriage.” Buot pasabot nga, pananglitan, mamatay ang asawa sa usa ka lalaki, dili niya pwede minyoan ang inahan, o anak (sa laing lalaki) sa iyang asawa. Sa samang paagi, ang babaye nga namatyan ug bana dili pwede nga maminyo sa amahan o anak (sa laing babaye) sa iyang na-anhing nga bana. Ang mga igsoon sa iyang bana iyang paryente pinaagi sa affinity pero sa collateral line. Wala kini isipa nga babag sa kaminyoon.
Ang impediment of public propriety pupareha sa impediment affinity, pero ang gibasehan niini dili ang usa ka valido nga kaminyoon kundili usa ka invalido nga kaminyoon o pagpuyopuyo ba kaha. Busa, ang usa ka lalaki dili mahimo nga magpakasal sa inahan o anak (sa laing lalaki) sa iyang gikapuyo. Mao usab sa babaye ngadto sa kaliwat sa lalaki nga iyang gikapuyo. Mao ni ang giingon sa canon 1093: “The impediment of public propriety arises when a couple live together after an invalid marriage, or from a notorious or public concubinage. It invalidates marriage in the first degree of the direct line between the man and those related by consanguinity to the woman, and vice versa.”
Kabahin sa impediment of legal adoption ang canon 1094 nag-ingon: “Those who are legally related by reason of adoption cannot validly marry each other if their relationship is in the direct line or in the second degree of the collateral line.” Pareho sa impediment of consanguinity, dili pwede magminyo ang usa ka tawo sa direkta nga kadugo (mga ginikanan ug kaapohan) sa gasagup niya. Dili usab siya pwedeng maminyo sa ubang mga anak sa mga nagsagup niya. Kining mao nga impediment motungha lamang kun adunay pormal o pagsagup nga giila usab sa sibil nga awtoridad.
Makalibog ba ang akong tubag? Kun dunay mga sitwasyon sumala sa nahisgotan sa unahan, duol na lang sa opisina sa Judicial Vicar sa dyosesis alang sa dungang katin-awan ug possible nga remedyo sa sitwasyon.